Primu pagina :: Cuntatus :: Bivimentu
:: Novas

Su Cranovalli

Sa festa chi a babbu miu ddi praxìat a fai de prus fut su cranovalli. Tenìat una sciumma de amigus prus mannus e prus pitius de issu, e candu benìant a domu fadìant grandu carraxiu. Appena passada Paschixedda donnia notti, appustis scappau de su traballu, riunionis fintzas a sa una de chizzi, po decidi su chi depìant fai. No est chi de s’annu a s’atru su programma cambiàt meda, fut sèmpiri uguallisi, parò fut onnia annu unu grandu spàssiu po tottu sa bidda: si scraxiànt tottus de s’arrisu.

Babbu traballàt sa linna. Iat fattu sa carretta po cuzzilifèrru, aici si naràt sa pipìa de linna chi iat fattu: fut aici lèggia e candu dda bidìat calincunu pipìu abarràt a tottu merì prangendi. Custa pipìa de linna portàt su zugu longu e una bucca manna manna, chi ddu i stadìat unu imbudeddu, su zugu ci ddu intrànt aintru de una carrada. Mama cun is bixinas onnia annu dda bistìant cun su bistiri nou; candu fut beni cuncodrada dda setzìant in sa carrozza tottu beni cuncodrada de froccus e frocchittus, pitiolus, campanas de bois e donnia atra cosa chi podìat fai sumbullu. Candu fut tottu prontu, a ùrtimu, mama ddi ponìat sa cannaca: sa cannaca fut una zipua manna, manna cumenti a una scivedda de fai pani. Dda preparànt impari a s’obriera manna, dda zeriànt de nomini tzia Priatina Ortu, de mestieri fadìat sa lavadora, po cussu fut sa madrina de sa pipìa: fut femina, però ddi narànt cuzzilifèrru. Candu fiant prontus po bessì incumenzànt a arribài is màscaras de foras de ‘omu, bistius tottus schiriobaus e allosingiaus cun cussas garottas lègias, e candu calincunu pipìu ci ddu incruzzàt po sbagliu, abarràt dexi annus fuendi. A chi fut bistiu de sannori, chi de srebidori, chi de carretteri, e no podìant mancai is cuaddus de punta, e de a segus: ddus attacànt a sa carrossa, e via po fai su giru de sa bidda. Ci bessìant de ‘omu tottu satta satta, cranciendi e currendi cumenti a dimònius, cun su fuettu sèmpiri zacchendi, no ddu i fiat tempus de si frimmai. Abisitànt tottus is domus de is arricus. Ddus aspettànt a portabi abertu e cun sa mesa appariciada, is tassas prenas de binu nieddu e sciveddas de zìpuas. Guai chi no fessit andau a domu de cussus arricus mannus cumenti a tziu Gianninu, tziu Onoriu, tziu Gaudenziu, Signoricu Faustu, tziu Dinu Mancosu e Franciscu Zedda. Chi capitàt de si ndi scaresci, mandànt a ddus tzerriai. Buffànt e papànt, e sa porzioni e su zicheddu po sa pipìa puru; e abellu ndi preniant sa carrada puru. Su domigu acudìant a fai tottu sa bidda. Su mattis de agò sa festa fut prus cumpreta: si baddàt in piazza e chi fadiat tempus mau, si svolgiat in domu de babbu. Nos teniàus unu stabi mannu e tottu su divertimentu si fadiat in domu nosta; babbu ci teniat meda: po su carnevalli specialmenti. Fiant una pariga de amigus e si prezìant su traballu: una pariga andànt a Terraba po arracumandai su sparatòriu ca a fini de festa cuzzilifèrru dda accabàt fadendi manus e peis, fadendi trik trak e girendi sa roda sarda e partiant is guettus cun granatas, e fut unu grandu spassiu po tottus, mannus e pittius. Babbu ci teniat meda chi is fogus fessint fattus in Terraba, ca zaccànt de prus. Unu atru gruppu, si spremiat su crobeddu, po agattai is fueddus, prus modus brullanus e calincuna borta offensivus puru - ddis narànt mandronis e pasteris - e abortas ci ‘essiant in su corru de sa furca puru. In tottu sa cumpangia dus o tres scidiant predicai beni, parò ddu tirànt a ingudru. Poita candu si setziant in carrossa affuettànt is cuaddus, incumenzànt a cranciai e candu arribàt s’ora de predicai fiant tottu pistaus e insaras calincunu intendiat su chi no ‘obiat, ma tottu accabàt in arrisu e ispassiu. Insaras si pinnigànt tottus a pari: bagadius e bagadias cun su sonadori in mesu pratza, setziu asuba de sa mesa e cancunu chi si impiricciàt; arriìant e baddànt fintzas a su incrasi amengianu.

 

Antonia Perseu