Primu pagina :: Cuntatus :: Bivimentu
:: Novas

Passioni de Gesu Cristu

In cussu tempus, Gesus fut bessìu cun is discepulus e fut andau a cudd’aba de s’arriu Cedro. Ddu i fiat unu giardinu meda bellu e si ddu i fut frimmau impari a is discepulus. Cun Gesus ddu i fut puru Giuda, su traitori. Gesus connosciat beni cussu logu poita ddu i andàt meda cun tottus is discepulus. Giuda iat decidiu de ddu consegnai a is guardias pretorianas e a su predi mannu de su sinedriu cussa notti. Cumenti fut scurigau, arribant is sodraus armaus, cun lanzas e ispadas, e cun is làntias alluttas. Gesus, scidendi giai su chi ddi depiat capitai, fait unu passu ainantis e pragontat: «A chini circais?». «A su nazarenu» iant arrespostu. «Seu deu». Cun cussus sodraus ddu i fut puru su traitori. Gesus iat torrau a pragontai: «A chini circais? S’appu nau ca su Nazarenu seu deu! Chi seis circhendi a mei lassai chi custus si nci ‘andint». In modu chi s’averessit su chi iat nau Issu “Babbu mannu, no appu pèrdiu a nisciunus de cussus chi m’eis donau”. In cussu momentu, Pedru bogat sa spada e cun d unu cropu ndi segat s’origa a su srebidori de su predi mannu, chi si tzerriàt Malco.

Insaras Gesus narat a Pedru «Torra a poni sa spada in sa fòdera: no deppu buffai in su calici chi Babbu miu m’at donau?» In cussu momentu is sodraus cun su comandanti e is guardias de is giudeus afferrant Gesus, dd’accapiant e ddu portant prima de Anna, su srogu de Caifa chi in cussu annu fut su predi mannu de is giudeus. Caifa fut cussu chi iat consillau a is giudeus: «Est mellus chi morrat unu òmini scetti po tottu su pòpulu». In su mentris, Pedru andàt sèmpiri avattu, impari cun d unu atru discepulu. Custu discepulu connosciat su predi mannu e po cussu dd’iant fattu intrai in sa pratza cun Gesus. Pedru, invecias, si fut frimau a foras de sa porta. S’atru discepulu bessit a foras e narat a sa portinaia: «Fai intrai a Pedru». Sa portinaia dd’iat arreconnottu e ddi narat: «Tui puru ses unu discepulu de cussu òmini?» Pedru arrispundit: «No! Deu no ddu seu». In su mentris is srebidoris iant allùttu su fogu ca fut frius meda. E Pedru fut intrau a si callentai. Su predi mannu si ponit a interrogai a Gesus asuba a sa dottrina chi insegnàt. Gesus arrespundìat: «Deu appu chistionau a su mundu apertamenti; appu sèmpiri chistionau in sa sinagoga e in su templu: poita interrogais a mimi? Pragonta a tottu cussus chi m’ant ascurtau tottu su chi appu nau. E cussus scint tottu». Appena intendiu custus fueddus, unu sodrau iat donau una bussinada a Gesus: «Aicci s’arrespundit a sa prus arta autoridadi de su Sinedriu?» «Poita, chistionau mabi appu? Faimì a comprendi innoi est su mabi? Ma chi appu chistionau beni, poita m’atrippas?» Pustis tottu custa chistioni, Anna, su predi mannu, iat fattu accapiai Gesus e mandau ci dd’iat anca fut s’atru predi mannu, Caifa.

In su mentris Pedru fut sèmpiri callentendusì. Malco puru fut accanta de su fogu. Appena iat biu a Pedru ddi pragontat: «Ma tui no ses unu de is discepulus de cussu òmini?» Pedru, prenu de timorìa, subitu arrespundit: «No, no! Deu no ddu connosciu!» «Mi parrit ca t’appu biu in su giardinu». Pedru arrespundit «T’appu nau ca no, ca deu no ddu conosciu!» E subitu su caboni iat cantau. In su mentris a Gesus ci dd’iant portau de domu de Caifa in su pretoriu. Fut a su chizzi e nisciunus fut ‘offiu intrai in su pretoriu. Pilatu bessit e andat a attobiai a cussus e ddis domandat: «Ita accusas portais a custu òmini?» «Chi no fessit istettiu unu malfattori no ti dd’iaus postu in mannus tuas.» Pilatu insistit ancora: «Pigaindeddu bosatrus e giudicheddu cun is leis chi teneis» «A nos no est cunsentiu de sa lei - arrespundint is giudeus - No podeus bocciri a nemus». E in custu modu s’averànt is fueddus chi Gesus iat nau fadendi comprendi de calli morti deppiat morri. In s’interis Pilatu fut torrau a intrai in su pretoriu e iat fattu tzerriai a Gesus. E ddi pragontàt: «Ma tui ses diaderus su rei de is giudeus?» Gesus arrespundit: «Custu chi ses narendi ddu naras de tui o ti dd’ant nau is atrus?»  Pilatu arrespundit: «Poita, deu giudeu seu? Poita sa genti tua cun is predis mannus t’ant postu in manus mias? Ma ita as fattu?». «Su regnu cosa miu no est in custu mundu - arrespondit Gesus – Chi custu regnu fessit cosa miu, scis cantus srebidoris iant a essi benius po mi sravai e iant a ai cumbattiu! Ma custu no est su regnu cosa miu. Su regnu cosa miu no est de custu mundu».

Pilatu insistìat: «Ma insaras tui ses rei?» «Tui ddas nau – arrespundit Gesus – deu seu rei! Po cussu seu nàsciu, po cussu seu beniu a su mundu, po portai testimoniantzia a sa beridadi. Chi est in sa beridadi ascurtat sa boxi mia». Pilatu si furriat facci a is giudeus narendi: «Deu no agattu nisciuna curpa in cust’òmini. Est usantzia innoi a liberai unu presoneri po sa Pasca: cali obeis a si liberai? Obeis a si liberai su rei de is giudeus?» «No a i cussu! Obeus a si liberai Barabba!» Barabba fut unu bandiu chi iant impresonau poita si fut girau contras a is romanus. A is tzèrrius de su populu, Pilatu si ndi fut sciacuau is manus narendi: «Bosatrus dd’eis boffiu» e ddu fait impresonai e flagellai. Is sodraus ddi preparant una corona de ispinas e si dda cricant in conca. Ddi ponint unu mantu arrubiu; e incumentzant a ddu pigai in giru: «Saludi, rei de is giudeus!» e ddi ‘onànt croppus de fuettu e de ciliciu fintzas a dd’ai insanguantau tottu sa persona.

Pilatu si fut torrau a incarai in sa porta torrendi a nai: «Deu mi ndi ‘ogu foras in modu chi osatrus scippiais ca no dd’agattu nisciuna curpa». Gesus nd’est bessiu cun sa corona e su manteddu arrùbiu. Pilatu, arrivolgendusì a su pòpulu, narat: «Eccu s’òmini!» Bidendiddu is predis mannus e is guardias incumentzant a tzerriài: «Crucifisseddu! Crucifisseddu!»

Pilatu, arrenegau, ddis narat: «Pigaindeddu e poneddu in cruxi ‘osatrus, ca deu no agattu nisciuna curpa in cussu». «Nos teneus una lei e segundu cussa lei depit morri - arrespundint is giudeus – poita s’est fattu fillu de Deus». A intendi cussus fueddus, Pilatu si fut intimoreggiau. Torrau a intrai aintru a su pretoriu, torràt a interrogai a Gesus: «Ma de innoi ses?» Ma Gesus no arrespondìat. Torrat a nai Pilatu: «Ma poita no arrespondis? Ma no ddu scis ca deu tengiu su poderi de ti liberai o de ti poni in cruxi?» Gesus arrespundit: «Tui no iast a teni nisciunu poderi chi no ti fessit donau de chi est prus in artu de tui. Po custu chi m’at postu in manus tuas tenit sa curpa prus manna». E Pilatu circàt de ddu liberai. Ma is giudeus sèmpiri itzerriendi: «Chi ndi liberas a i cussu no ses amigu de Cesare! Donniunu chi olit fai su rei si ponit contras a Cesare!» Intendius custus fueddus, Pilatu bogat a foras Gesus e si setzit in tribunali, in cussu logu tzerriau ‘litostroto’, in ebraicu ‘gabatà’. Fut sa Parasceve, su espuru de sa pasca de is ebreus, facciora de mesudì. Pilatu torrat a nai a is giudeus: «Eccu su rei de bosatrus». Sa genti de su populu sèmpiri prus arrenegada, torràt a itzerriai: «Bai, bai! Crocifisseddu, crocifisseddu!» Pilatu: «Olit nai ca pongiu in cruxi su rei de bosatrus?» «Castia ca nos no teneus atru rei a foras de Cesare» arrespundint is predis mannus. De cussu momentu ponint Gesus in manus de is carneficis po ddu poni a morti.

De cussu momentu, pigant a Gesus, ddi ponint sa cruxi in palas e pigant cussa bia pedrosa e disastrada chi portat a su logu de sa crocifissioni. A Gesus cussa bia fut traballosa e ddi fut grai fintzas a caminai po curpa puru de sa cruxi e de is corpus chi ddi ‘onànt. Cun su corpus cosa suu martoriau e no tenendi sa forza de portai sa cruxi, donnia tanti arruiat e circat sa consolazioni de sa mama sua, de sa Maddalena e de sa Veronica ca iat strèxiu  su sudori e dd’iat donau unu pagu de consolu. Ma is sodrau de maba manera e sèmpiri prus attrivìus circànt de ddu fai arribai su prus allestru a i cussu monti a forma de conca de mortu chi, po cussu, est tzerriau in ebraicu ‘Golgota’. In cussu logu ìant crocifissau Gesus cun atras duas personas: unu a una parti, s’atru a s’atra e Gesus in mesu.

Pilatu iat fattu fai una scritta puru, po dda poni in sa cruxi: ‘Gesus Nazarenu, su rei de is giudeus’. Sa scritta dd’iant fatta in ebraicu, latinu e grecu. Medas giudeus iant biu e lìggiu cussa scritta poita ca su logu innoi dd’iat crocifissau fut accanta a sa cittadi. In predis mannus fiant contrarius a cussa scritta e iant nau a Pilatu: «No depiast ai scrittu aici, ma ca issu at nau ‘Deu seu su rei de is giudeus’». Pilatu, arrenegau, ddis iat arrespustu: «Su chi appu scrittu appu scrittu; e aici abarrat».

Is sodraus, pustis ai postu in cruxi a Gesus, pigant su bistiri e ddu segant in cuattru partis, una po donnia sodrau. Sa tunica invecias fut unu uncueddu de arroba tèssia tottu a unu arrogu, chena cosiduras. E po cussu iant pentzau de no dda segai ma de si dda giogai cun is dadus, a chi toccat, toccat. E aici iant fattu.

Accanta de sa cruxi ddu i fiant sa mama de Gesus, sa sorri, Maria de Cleofa e Maria Maddalena impari a su discepulu preferiu de Gesus, Giuanni.

Gesus, candu at biu Giuanni e sa mama sua a is peis de sa cruxi, narat a Giuanni:«Custa est sa mama tua». Pustis castiat a sa mama sua e ddi narat: «Custu est  su fillu tuu». E de cussu momentu Guanni e sa mama no si separant prus. Gesus, scidendi ca donnia cosa fut cumprida segundu sa scrittura, iat nau: «Tèngiu sidi!» Is giudeus pigant allestru una spongia, dda stichint in d unu cungiobeddu prenu de axedu, e cun d una canna si dd’accostant a is larvas. Pustis tottu custu trumentu, Gesus narat: «Immoi donnia cosa est cumprida». Sa conca sua, grai de tottu su mabi arriciu, no apoderat prus; e in cussu momentu fut spirau.

Tottu custu fut sutzediu sa dì primu de sabudu, sa vigìbia de sa Pasca, e po custu motivu is mortus no podiant abarrai in cruxi. E is giudeus domandant a Pilatu de ddis truncai is cambas po ndi ddus podi cabai allestru de sa cruxi. Pilatu iat autorizzau is sodraus, ma candu arribant a Gesus dd’agatant giai mortu; e po cussu no dd’iant struncau is cambas. Unu sodrau pigat sa lanza e dd’infrissit su costau e luegu ndi fut bessiu un’arroia de sanguini e akua. E chi at biu at potziu fai de testimongiu, e testimoniai sa beridadi, in modu chi tottus creessint e chi si averessit sa scrittura: ‘No ddi fut truncau mancu unu ossu’. E unu atru passu de sa scrittura narat ancora: ‘Ant a artziai is ogus facci a s’òmini chi ant trapassau’.

Giuseppi d’Arimatea, ca sighiat Gesus a scusi ca timiat is giudeus, iat pregontau a Pilatu chi ndi podiat pigai su corpus de Gesus po ddi donai una dinnia sepoltura. Pilatu iat cunsentìu e Giuseppi d’Arimatea fut andau impari a Nicodemu. Cussu fut andau sa notti prima e iat portau unu ammesturu de mirra e aloe. Issus iant pigau su corpus de Gesus, dd’iant luntu cun tottu cussus unguentus, aromas e ollu profumau cumenti usànt a interrai is giudeus.

Accanta a innoi fut istettiu crucifissau Gesus ddu i fiat unu giardinu e aintru a i cussu giardinu una tumba noba, chi no fut istettia ancora incingiada. E aintru a i cussa c’iant postu Gesus. Iant fattu arrumbuai una pedra manna e serrau iant aici s’intrada a sa tumba. E iant postu una pariga de sodraus a fai sa guardia po sa timorìa chi calincunu ndi dd’essit furau.

Sa dì pustis su sabudu, Maria Maddalena andat a sa tumba de mengianu chizzi, fut ancora scurìu, e bit ca sa pedra fut istettia spostada. Currit anca fut Pedru cun s’atru discepulu e ddi narat: «Pedru, nd’ant furau su corpus de aintru sa tumba e no scideus innoi dd’ant portau». Currint a sa tumba, imbucant e agattant is bendas me in terra e su sudariu beni pinnigau e postu a una parti. E candu arribat s’atru discepulu, issu iat biu e iat crèttiu. No iant fintzas a cussu momentu cumprendiu sa scrittura, ca issu depiat resuscitai de is mortus.

Maria Maddalena, inforas, prangìat; prangi prangi s’incrubat facci a sa tumba e bit dus àngius bistius de biancu, setzius unu a conca, s’atru a peis de sa pedra innoi iant croccau su corpus de Gesus. E dd’iant nau: «Poita prangis?» «Ant furau su corpus de su Segnori miu!» Appenas nau custus fueddus si girat e bit a Gesus, chenza dd’arriconnosci, chi ddi narat: «Femmina, poita prangis? E chini circas?» Issa pentzàt ca issu fut su custodi de su giardinu. «Tu indi dd’as furau? Naramì anca dd’as portau, aici deu andu a ndi ddu liài!» Gesus ddi narat: «Maria!» Issa si girat, ddu castiat e ddi narat: «Maistu!» Dd’arespundit Gesus: «No mi tochis, ca no seu ancora artziau anca est Babbu miu. Ma tui bai anca funt is fradis mius e naraddisi ca deu artziu anca est Babbu miu e Babbu de ‘osatrus, Deus miu e Deus de ‘osatrus». Allestru Maria Maddalena fut andada a nai a is discepulus: «Appu biu su Signori miu, appu biu su Signori miu» fadendi iscì a sa genti ca Gesus fut torrau a su mundu e artziau a su celu.

 

Antonia Perseu